Ιατρικές ακτινογραφίες: Οι κίνδυνοι της ακτινοβολίας Μέρος 2

dental x-ray on kidΤα παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο από την ακτινοβολία των ακτινογραφιών;

Ναι. Φαίνεται ότι τα παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο απ’ ότι οι ενήλικες από την έκθεση στην ακτινοβολία. Υπάρχουν δύο θεωρίες γι’ αυτό. Σύμφωνα με την πρώτη, τα κύτταρα που αναπτύσσονται ταχύτερα, όπως αυτά των παιδιών, μπορεί να πάθουν ευκολότερα κάποια βλάβη από την ιοντίζουσα ακτινοβολία. Κατά τη δεύτερη, τα παιδιά που έχουν μπροστά τους περισσότερα χρόνια ζωής, έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν κάποιον καρκίνο σχετιζόμενο με την ακτινοβολία απ’ ότι κάποιος που εκτίθεται σε αυτήν σε μεγαλύτερη ηλικία. Γι’ αυτό, η χρήση προστατευτικής ποδιάς από μόλυβδο και οι μέθοδοι χαμηλότερης ακτινοβόλησης είναι σημαντικότερες στα παιδιά.

Οι γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο από τους άντρες;

Γενικά, οι γυναίκες κινδυνεύουν ελαφρά περισσότερο από τους άντρες, όταν έχουν εκτεθεί στην ίδια δόση ακτινοβολίας. Τα στοιχεία αυτά είναι στατιστικά, από ανθρώπους που εκτέθηκαν σε ακτινοβολία από ατομικές βόμβες, πυρηνικά ατυχήματα ή κατά την πρώτη περίοδο ανακάλυψης των ακτίνων χ. Η εμφάνιση καρκίνου σε άντρες και γυναίκες γενικότερα εμφανίζει διαφορετικά ποσοστά.

Είμαι έγκυος. Ποιό είναι το ρίσκο για το έμβρυο;

Όπως και για τις εκτιμήσεις που γίνονται για τους ενηλίκους και τα παιδιά, οι κίνδυνοι για τα έμβρυα δεν μπορούν να εκτιμηθούν καλά, αν και λαμβάνονται σοβαρότατα υπ’ όψιν. Ξέρουμε ότι τα παιδιά κινδυνεύουν περισσότερο από τους ενήλικες, οπότε υποθέτουμε ότι και τα έμβρυα κνδυνεύουν περισσότερο από αυτούς. Εάν είστε έγκυος, πρέπει να ενημερώσετε τον γιατρό σας και τους χειριστές των μηχανημάτων που θα κάνουν την εξέτασή σας. Εάν είστε στο πρώτο τρίμηνο της κύησης, μπορεί να αναβληθεί η εξέταση, ή να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικές εξετάσεις που δεν ακτινοβολούν, όπως είναι η μαγνητική τομογραφία ή ο υπέρηχος.

Εάν οι ακτινογραφίες αυξάνουν τον κίνδυνο να πάθω καρκίνο, γιατί πρέπει να κάνω εξετάσεις ρουτίνας, όπως η μαστογραφία και οι οδοντιατρικές Bitewings;

Εξετάζοντας προσεκτικά τους κινδύνους και τις ωφέλειες από τις διαγνωστικές εξετάσεις όπως η μαστογραφία ή οι οδοντιατρικές Bitewings, φαίνεται ότι οι ωφέλειες είναι μακράν περισσότερες από τα ρίσκα. Οι μαστογραφίες για παράδειγμα, έχει βρεθεί ότι μειώνουν τις πιθανότητες να πεθάνει κάποια γυναίκα από καρκίνο του μαστού κατά 30%. Μιλώντας απλά δηλαδή, οι μαστογραφίες σώζουν ζωές. Έτσι, η ιατρική επιστήμη σήμερα, προτείνει να γίνονται ετήσιες μαστογραφίες σε όλες τις γυναίκες πάνω από 40 ετών. Από την άλλη πλευρά, το ρίσκο να πάθει κανείς καρίνο λόγω της ακτινοβολίας της μαστογραφίας είναι απειροελάχιστο και θεωρείται σχεδόν μηδενικό. Οι οδοντιατρικές Bitewings ακτινοβολούν τόσο ελάχιστα τον ασθενή, που είναι και πάλι μηδενικό ουσιαστικά το ρίσκο, σε σχέση με τις ωφέλειες που έχει κανείς στην στοματική του υγεία.

medical x-rayΟι μαγνητικές τομογραφίες και ο υπέρηχος ακτινοβολούν; Υπάρχει κάποια σχέση αυτών με τον καρκίνο;

Οι μαγνητικοί τομογράφοι χρησιμοποιούν ισχυρά μαγνητικά πεδία και ραδιοκύματα για να ληφθούν εικόνες. Αυτά δεν φαίνεται να έχουν κάποια σχέση με τον καρκίνο. Ο υπέρηχος χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα για να ληφθούν εικόνες. Με αυτές τις μεθόδους δεν υπάρχει καμία έκθεση σε ιοντίζουσα ακτινοβολία.

Στο επόμενο σημείωμα, θα ασχοληθούμε με τις άλλες πηγές ακτινοβόλησης, όπως είναι το περιβάλλον, οι ανιχνευτές μετάλλων στα αεροδρόμια και τα κινητά τηλέφωνα, και θα κάνουμε συγκρίσεις με την ακτινοβόληση που δέχεται κάποιος από τις διαγνωστικές ακτινογραφίες.

Ιατρικές ακτινογραφίες: Οι κίνδυνοι της ακτινοβολίας Μέρος 1

 Ακτίνες ΧΗ ακτινοβολία μπορεί να περιγραφεί ως η ενέργεια που μετακινείται στον χώρο. Μπορεί να πάρει πολλές μορφές, όπως είναι το ορατό φως, τα μικροκύματα, τα ραδιοκύματα και οι ακτίνες Χ. Στο σημερινό σημείωμα θα ασχοληθούμε με την ακτινοβολία υψηλής ενέργειας ή ιοντίζουσα ακτινοβολία, που περιλαμβάνει  και τις ιατρικές και οδοντιατρικές ακτινογραφίες. Ιοντίζουσες ακτινοβολίες είναι οι ακτινοβολίες που μεταφέρουν ενέργεια ικανή να εισχωρήσει στην ύλη, να προκαλέσει ιοντισμό των ατόμων της, να διασπάσει βίαια χημικούς δεσμούς και να προκαλέσει βιολογικές βλάβες σε ζώντες οργανισμούς.

Η ακτινοβολία βρίσκεται παντού γύρω μας και οι κύριες πηγές ιοντίζουσας ακτινοβολίας είναι δύο: Η ακτινοβολία από το περιβάλλον (κυρίως από τον ήλιο αλλά και τη γη και η ακτινοβολία στην οποία εκτίθεται ο πληθυσμός για ιατρικούς λόγους. Η φυσική ακτινοβολία που δεχόμαστε από το περιβάλλον ισούται με 3,1mSv το χρόνο, ανάλογα με το που ζει κανείς. Σε ότι αφορά τις ακτινογραφίες, η κύρια ποσότητα της ακτινοβόλησης γίνεται με τις αξονικές τομογραφίες.

Όταν οι ακτίνες Χ ή οποιαδήποτε ιοντίζουσα ακτινοβολία περνάει μέσα από το ανθρώπινο σώμα, απελευθερώνονται ηλεκτρόνια από τα άτομα, αφήνοντας θετικά φορτισμένα ιόντα. Αυτά τα ιόντα (αλλιώς λέγονται ελεύθερες ρίζες), μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο DNA. Εάν γίνει βλάβη στο DNA, υπάρχουν τρεις πιθανότητες:

  1. Τα κύτταρα πεθαίνουν (μόνο σε πάρα πολύ υψηλές δόσεις ακτινοβολίας)
  2. Τα κύτταρα επανορθώνονται τέλεια χωρίς κανένα πρόβλημα (αυτό που συνήθως συμβαίνει)
  3. Τα κύτταρα επανορθώνονται με λάθη (σπάνιο). Εάν συμβεί αυτό το τελευταίο σενάριο, τα κύτταρα μπορεί να συμπεριφερθούν ανώμαλα και να προκληθεί καρκίνος.

Μια εύλογη ερώτηση θα ήταν πως είναι δυνατόν η ακτινοβολία που μπορεί να προκαλέσει καρκίνο, να χρησιμοποιείται ταυτόχρονα και για τη θεραπεία του καρκίνου. Πώς γίνεται αυτό, από τη στιγμή που θεραπεύει τον καρκίνο να μπορεί να είναι και υπεύθυνη γι’ αυτόν;

Υπάρχει ολόκληρος κλάδος της ιατρικής, η ογκολογική ακτινολογία – ακτινοθεραπεία που ασχολείται με τη θεραπεία του καρκίνου. Οι δόσεις που χορηγούνται για τις ακτινοθεραπείες (θεραπεία του καρκίνου) είναι δραματικά μεγαλύτερες από τις δόσεις που χρησιμοποιούνται για τις ακτινογραφίες. Αυτές οι υψηλές δόσεις, που χορηγούνται στοχευμένα, προκαλούν τον θάνατο κυττάρων, ιδίως όμως αυτών των κυττάρων που αναπτύσσονται πιο γρήγορα, όπως είναι τα καρικινικά κύτταρα, τα μαλλιά και τα κύτταρα του γαστρεντερικού συστήματος. Δεν υπάρχουν έρευνες που να συνδέουν τις ιατρικές ή τις οδοντιατρικές ακτινογραφίες με τον καρκίνο, γιατί οι δόσεις για τις διαγνωστικές εξετάσεις είναι πολύ μικρές και θα απαιτούνταν τεράστιος αριθμός ασθενών με παρακολούθηση για πολλές δεκαετίες για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.

Η μικρή δόση της ακτινοβολίας από τις ακτινογραφίες, δεν σκοτώνει τα κύτταρα και δεν επηρεάζει τους καρκινικούς όγκους. Αυξάνει όμως το ρίσκο κάποιος να αναπτύξει καρκίνο, ακόμη και δεκαετίες μετά την ακτινοβόληση. Η επιστήμη θεωρεί ότι το ελάχιστο ρίσκο να αναπτύξει κάποιος καρκίνο μετά από δεκαετίες είναι υποδεέστερο από το διαγνωστικό όφελος που προσφέρουν οι ακτινογραφίες.

Ασχέτως έκθεσης στην ακτινοβολία, ο κίνδυνος να εμφανίσει ένας άνθρωπος κάποια επιθετική μορφή καρκίνου είναι 37,5% για τις γυναίκες και 44,9% για τους άνδρες. Αυτό είναι μια απλή στατιστική και επ’ ουδενί δεν σημαίνει κάτι για τον καθένα από εμάς. Η στατιστική αυτή γίνεται για όλους, και δεν λαμβάνει υπ’ όψιν το πως επηρεάζεται η εμφάνιση καρκίνου από παράγοντες όπως το κάπνισμα, η δίαιτα, το είδος της εργασίας κ.λπ.) Οι περισσότεροι καρκίνοι εμφανίζονται σε μεγάλη ηλικία και οι πιθανότητες να πεθάνει κάποιος από καρκίνο είναι 25%.

Καρκινος μαστουΣτο επόμενο σημείωμα, θα δούμε και άλλες πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους αλλά και τα οφέλη της ακτινοβολίας, έτσι ώστε τελικά να καταλήξουμε στο αν η ακτινοβολία που δεχόμαστε για ιατρικές ή οδοντιατρικές εξετάσεις αποτελεί ένα πραγματικό πρόβλημα. Θα δούμε το γιατί τα παιδιά και οι γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο, ποιό είναι το πρόβλημα με την ακτινοβόληση κατά τη διάρκεια της κύησης και γιατί πρέπει να κάνουμε διαγνωστικές ακτινογραφίες ρουτίνας όπως είναι οι μαστογραφίες και οι οδοντιατρικές Bitewings.

Οδοντιατρικές Ακτινογραφίες: Πόσο ασφαλείς είναι?

XrayΟι οδοντιατρικές ακτινογραφίες είναι ένα χρήσιμο διαγνωστικό μέσο που βοηθά τον οδοντίατρο να αναγνωρίσει βλάβες που δεν διακρίνονται από την κλινική εξέταση. Το πόσο συχνά πρέπει να λαμβάνονται ακτινογραφίες εξαρτάται από την κατάσταση της στοματικής υγείας του ατόμου, την ηλικία του, τις πιθανότητες να αναπτύξει κάποια νόσο του στόματος και το αν υπάρχουν σημεία ή συμπτώματα που υποδηλώνουν την πιθανότητα ύπαρξης κάποιου προβλήματος. Για παράδειγμα, κάποιοι που έχουν πολλά σφραγίσματα στο στόμα τους, είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν κάποια τερηδονική αλλοίωση (χάλασμα του δοντιού) από κάποιους άλλους. Ο Οδοντίατρος θα κάνει την κλινική εξέταση, θα λάβει υπ’ όψιν του το ιατρικό και οδοντιατρικό ιστορικό του ασθενή και θα προτείνει εάν και πότε χρειάζονται ακτινογραφίες.

Υπάρχουν διαφόρων ειδών ακτινογραφίες που χρησιμοποιούνται στην οδοντιατρική. Οι πιο κοινές είναι οι μικρές ακτινογραφίες που συνήθως λαμβάνονται στο οδοντιατρείο. Αυτές, ανάλογα με την περιοχή των δοντιών που απεικονίζουν, λέγονται περιακροριζικές, όταν δείχνουν ολόκληρο το δόντι με τη ρίζα του και οπισθομυλικής σύγκλεισης (Bitewings), όταν απεικονίζουν το μέρος των δοντιών που βρίσκεται στο στόμα με μέρος της ρίζας. Επίσης, ευρέως χρησιμοποιείται η πανοραμική γναθογραφία, μια ακτινογραφία που δείχνει την άνω και την κάτω γνάθο, ως τη μύτη, τα ιγμόρεια και το πηγούνι. Η πανοραμική ακτινογραφία χρειάζεται σε περιπτώσεις που υπάρχουν πολλά προβλήματα και χρειάζεται να ελεγχθούν πολλές περιοχές του στόματος, όπως επίσης και σε περιπτώσεις όπου χρειάζεται να γίνει μια καλή απεικόνιση των φρονιμιτών. Η αξονική τομογραφία άνω ή κάτω γνάθου είναι επίσης ένα σύγχρονο διαγνωστικό μέσον σε πολλές περιπτώσεις, όπως όταν χρειάζεται να τοποθετηθούν οδοντικά εμφυτεύματα.Τα σύγχρονα μηχανήματα «κωνικής δέσμης» ακτινοβολούν ελάχιστα τον ασθενή σε σχέση με τους συμβατικούς αξονικούς τομογράφους, με σημαντικά χαμηλότερο κοστος, και προσφέρουν εξαιρετική απεικόνιση των περιοχών που ενδιαφέρουν, έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες προβλημάτων κατά την τοποθέτηση των εμφυτευμάτων.

Μια ελάχιστη ακτινογραφική εξέταση, κατά τη γνώμη του υπογράφοντος, έτσι ώστε να μπορεί να γίνει ένα πλήρες check up είναι, πέρα από την ενδελεχή κλινική εξέταση και η λήψη 2 ακτινογραφιών Bitewing (δεξιά και αριστερά) κάθε δύο χρόνια το πολύ, έτσι ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχει κάποια τερηδονική αλλοίωση στα σημεία που τα δόντια ακουμπούν μεταξύ τους. Τονίζεται ότι αυτές οι περιοχές δεν μπορούν να ανιχνευθούν κλινικά, κατά την εξέταση από το γιατρό, πριν οι αλλοιώσεις γίνουν πολύ μεγάλες και δημιουργηθούν μεγαλες, ορατές τρύπες στα δόντια. Ανάλογα όμως με το πρόβλημα που πρέπει να διαγνωσθεί, μπορεί να χρειαστούν περισσότερες ακτινογραφίες για να ελεγχθεί η κατάσταση των ούλων ή η πορεία της ανάπτυξης των γνάθων. Πολλές φορές ο οδοντίατρος χρειάζεται ένα πλήρες σετ ακτινογραφιών σε κάποιον νέο ασθενή και για να έχει ένα σημείο βάσης, κάτι δηλαδή με το οποίο θα μπορεί να συγκρίνει μελλοντικά για να διαπιστώσει πιθανές αλλαγές. Εάν τυχόν ο προηγούμενος οδοντίατρός σας έχει ακτινογραφίες από τα δόντια σας, καλό είναι να ζητήσετε αντίγραφα, ή και τις ίδιες τις ακτινογραφίες για να τις δώσετε στον καινούργιο σας γιατρό.

x-ray sensorΟι οδοντιατρικές ακτινογραφίες είναι ασφαλέστατες και η  δόση της ακτινοβολίας που λαμβάνεται από αυτές είναι ελάχιστη, Αρκεί να αναφερθεί ότι η ακτινοβολία που λαμβάνεται για 4 ακτινογραφίες τύπου Bitewing είναι 0,005 mSv (mili Sievert), ποσότητα ακτινοβόλησης που λαμβάνεται από το περιβάλλον σε λιγότερες από 24 ώρες. Αυτή η δόση, ισούται με την ακτινοβόληση που δέχεται κάποιος σε μια αεροπορική πτήση μίας ώρας. Μια αξονική τομογραφία θώρακος ακτινοβολεί τον ασθενή με δόση περίπου 7 mSv, ποσότητα ακινοβολίας που ισούται με περίπου 5.000 οδοντιατρικές ακτινογραφίες!

Ακόμη όμως και αυτή η ελάχιστη δόση είναι καλό να λαμβάνεται μόνο όταν υπάρχει λόγος, για να βελτιωθεί η πρόληψη και να γίνει σωστότερη η θεραπεία των ασθενών. Η Αμερικάνικη Οδοντιατρική Ομοσπονδία προτείνει τη λήψη ακτινογραφιών με πλακίδια δείκτη ευαισθησίας Ε ή F ή τη λήψη ψηφιακών ακτινογραφιών με τις οποίες ακινοβολείται κατά 80% λιγότερο ο ασθενής. Απαραίτητο είναι ο ασθενής να φοράει μια ποδιά από μόλυβδο κατά τη διάρκεια της ακτινοβόλησής του, που ελαχιστοποιεί την έκθεση της κοιλιακής χώρας και των γεννητικών οργάνων στην ακτινοβολία. Ένα κολλάρο από μόλυβδο που προστατεύει τον θυρεοειδή, ενσωματωμένο στην ποδιά ή και μόνο του, θεωρείται επίσης απαραίτητο κατά τη λήψη οδοντιατρικών ακτινογραφιών.

Οι ακτινογραφίες είναι ασφαλείς και για τα παιδιά, τα οποία μάλιστα πολλές φορές τις χρειάζονται συχνότερα από τους ενήλικες λόγω της διατροφής που κάνουν και της χειρότερης στοματικής υγιεινής που πολλές φορές ασκούν. Ακτινογραφίες μπορούν να γίνουν και σε έγκυες γυναίκες, καλό όμως είναι να αποφεύγονται στο πρώτο τρίμηνο, εκτός αν υπάρχει κάποια επείγουσα ανάγκη για αυτές. Οι οδοντιατρικές ακτινογραφίες δεν έχουν απολύτως καμία επίδραση σε γυναίκες που σκοπεύουν να μείνουν έγκυες ή σε μητέρες που θηλάζουν.

Φρούτα και λαχανικά κατά του καρκίνου του στόματος

RodiΤο 2011, ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό της Αμερικάνικης Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας, καταλήγει μετά από εκτενή έρευνα στη βιβλιογραφία, ότι δίαιτα πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, με μειωμένη πρόσληψη κρέατος, αποτελεί ένα βασικό μέτρο πρόληψης του καρκίνου του στόματος. Επίσης, οι συγκεκριμένοι ερευνητές συνιστούν σε όλους τους Οδοντιάτρους, ως μέτρα πρόληψης του καρκίνου να προτείνουν στους ασθενείς τους εκτός από τη διακοπή του καπνίσματος και της κατανάλωσης αλκοόλ, την αλλαγή των διατροφικών συνηθειών.

Τα τελευταία 50 χρόνια έχουν γίνει πάνω από 40 επιδημιολογικές εργασίες σχετικά με τη σχέση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών και του καρκίνου του στόματος. Τα αποτελέσματα είναι ξεκάθαρα σε όλους τους πληθυσμούς που μελετήθηκαν. Αν και ο μηχανισμός προστασίας από τον καρκίνο του στόματος δεν είναι απολύτως γνωστός, υπάρχουν αρκετές πληροφορίες για να βγουν κάποια σημαντικά συμπεράσματα. Οι βιταμίνες C και E έχουν αντιοξειδωτική δράση και μειώνουν βλάβες στο DNA, μειώνοντας τις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου. Τα ξινά φρούτα, όπως τα πορτοκάλια και τα λεμόνια επηρεάζουν θετικά την ανανέωση των κυττάρων και βοηθούν στην απομάκρυνση των παλαιών. Φρούτα όπως τα βατόμουρα περιέχουν ελλαγικό οξύ, το οποίο βοηθά στην πρόληψη του καρκίνου του στόματος και λαχανικά όπως το μπρόκολο, το κουνουπίδι και το λάχανο έχουν παρόμοια δράση.

Επίσης, αυξάνονται ταχύτατα οι ενδείξεις και οι μελέτες που καταδεικνύουν ότι τα Ωμέγα – 3 λιπαρά οξέα, τα προβιοτικά και η βιταμίνη D βοηθούν στην πρόληψη της περιοδοντικής νόσου, πέρα από την πρόληψη του καρκίνου.

Αντίθετα, ο κίνδυνος για καρκίνο του στόματος αυξάνεται με την κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος και ζωικών λιπών. Μια μελέτη που έγινε στο πολιτειακό πανεπιστήμιο της Louisiana το 2008 έδειξε ξεκάθαρα τη σχέση που είχε η κατανάλωση ζωικών προϊόντων με το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα της κεφαλής και του τραχήλου, όπως επίσης και με τον καρκίνο του προστάτη και των ωοθηκών.

vegetablesΟ ρόλος των Οδοντιάτρων είναι εκτός από τον έλεγχο των μαλακών και των σκληρών ιστών για καρκίνο του στόματος, να δίνουν και τις κατάλληλες οδηγίες διατροφής, ιδίως σε ασθενείς που έχουν αυξημένο κίνδυνο να νοσήσουν από καρκίνο του στόματος. Τέτοιοι είναι οι καπνιστές και οι πρώην καπνιστές, οι χρήστες αλκοόλ και αυτοί που έχουν προκαρκινικές καταστάσεις όπως είναι η λευκοπλακία, η ερυθροπλακία και ο ομαλός λειχήνας.

Το Botox μειώνει το τρίξιμο των δοντιών στον ύπνο

BotoxΟ βρουξισμός, ή τρίξιμο των δοντιών, είναι η πιο κοινή διαταραχή του ύπνου, που παρουσιάζεται σε πολλούς ανθρώπους που μπορεί ακόμη και να το αγνοούν, όπως σημειώνουν ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τέξας. Μέχρι στιγμής, οι μόνες θεραπείες για τον βρουξισμό κατά τον ύπνο είναι οι νάρθηκες νυκτός και τα μυοχαλαρωτικά φάρμακα, οι οποίες μάλιστα αποτελούν συμπτωματικές θεραπείες και όχι αιτιολογικές. Αυτό σημαίνει ότι αντιμετωπίζουν το τρίξιμο των δοντιών και προλαμβάνουν τη φθορά των δοντιών αλλά όχι την αιτία που το προκαλεί, με αποτέλεσμα όταν σταματήσει ο ασθενής να φοράει το νάρθηκα, ή όταν σταματήσει να παίρνει τα φάρμακα, να ξεκινά και πάλι το πρόβλημα.

Δύο έρευνες που παρουσιάστηκαν πρόσφατα στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικάνικης Ακαδημίας Νευρολογίας, δείχνουν ότι είναι πιθανό η χρήση ενέσιμου Botox να αντιμετωπίζει το τρίξιμο των δοντιών κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Στην πρώτη έρευνα συμμετείχαν 23 άτομα που ανέφεραν νυκτερινό βρουξισμό με πόνο στην κροταφογναθική άρθρωση. Μετά από καταγραφή του προβλήματος και πλήρη μελέτη του ύπνου των ασθενών, έγιναν ενέσεις είτε με Botox είτε με placebo (δηλαδή με φάρμακο που δεν έχει καμία επίδραση στον ασθενή) στους κροταφίτες και τους μασητήρες μυς. Η επιλογή των ασθενών που πήραν το Botox και αυτών που πήραν το placebo ήταν τυχαία. Μετά από 4 εβδομάδες εκτιμήθηκε η κατάσταση των ασθενών και βρέθηκε ότι αυτοί στους οποίους έγιναν ενέσεις Botox παρουσίασαν μείωση στο τρίξιμο των δοντιών κατά τον ύπνο και στον πόνο που είχαν.

Στην δεύτερη εργασία, οι ασθενείς παρακολουθήθηκαν επί 8 χρόνια, στα οποία ελάμβαναν κάθε 6 μήνες ενέσεις με Botox και βρέθηκε επίσης ότι ο νυκτερινός βρουξισμός αντιμετωπίστηκε.

Botox injectionΗ βοτουλινική τοξίνη (Botox) είναι μια ουσία που αποδυναμώνει και ηρεμεί προσωρινά τους μυς, οπότε το αποτέλεσμα που βρέθηκε στις έρευνες εξηγείται λογικά. Χρειάζονται βέβαια κι άλλες μελέτες, με περισσότερους ασθενείς, έτσι ώστε να αναπτυχθεί το κατάλληλο πρωτόκολλο σχετικά με τη δοσολογία και τα διαστήματα στα οποία πρέπει να χορηγείται το Botox για να υπάρχει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Από τις πρώτες ενδείξεις που προσφέρει η επιστήμη, φαίνεται ότι το Botox αποτελεί ένα πιθανό βοήθημα στην αντιμετώπιση του τριξίματος των δοντιών κατά τον ύπνο.

Βρουξισμός: Το τρίξιμο των δοντιών κατά τον ύπνο

cleanchingΗ συνήθεια του τριξίματος ή του σφιξίματος των δοντιών κατά τη διάρκεια του ύπνου εμφανίζεται στο 15 – 30% του πληθυσμού και αποτελεί ένα σημαντικό πρόβλημα γιατί, μακροπρόθεσμα, τα δόντια αποτρίβονται και η κροταφογναθική άρθρωση, που είναι η πιο περίπλοκη άρθρωση του σώματος, φθείρεται και αρχίζει να πονάει. Πρόκειται για τη μικρή άρθρωση που κινείται όταν ανοίγουμε το στόμα μας, μπροστά από τα αυτιά μας. Ακόμη, μπορεί να παρουσιαστούν πονοκέφαλοι, να φθαρούν ή και να σπάσουν δόντια, να σπάσουν και να χρειάζονται συνεχείς αντικαταστάσεις οδοντιατρικές εργασίες που ο ασθενής έχει στο στόμα του και να προκληθούν κράμπες στους μυς. Επίσης, ο βρουξιστής, όπως λέγονται αυτοί που τρίζουν τα δόντια τους, κάνει πάρα πολύ θόρυβο τρίζοντας τα δόντια του και ξυπνάει με κουρασμένο το μυικό σύστημα του προσώπου του. Για να καταλάβουμε πόσο καταστροφική είναι αυτή η συνήθεια, αρκεί να αναφέρουμε ότι οι δυνάμεις που μπορεί να αναπτυχθούν στα δόντια κάποιου κατά τη διάρκεια του βρουξισμού στον ύπνο μπορεί να φτάσουν τους 3 τόνους!

Ο βρουξισμός ανήκει στις παραλειτουργικές συνήθειες και με αυτό εννοούμε ότι πρόκειται για μια λειτουργία που δε σχετίζεται με τις φυσιολογικές λειτουργίες της μάσησης και της ομιλίας. Συνήθως γίνεται κατά τη διάρκεια της νύχτας αλλά μπορεί να παρουσιάζεται και κατά την ημέρα και δεν προκαλεί έντονα συμπτώματα, με αποτέλεσμα πολλοί ασθενείς να μη γνωρίζουν ότι πάσχουν από αυτό το πρόβλημα.

Ο βρουξισμός σχετίζεται άμεσα με το στρες, αν και γενικότερα θεωρείται άγνωστης αιτιολογίας. Έχουν γίνει έρευνες που δείχνουν ότι για παράδειγμα, φοιτητές που έτριζαν έντονα τα δόντια τους κατά τη διάρκεια της εξεταστικής περιόδου, δεν παρουσίαζαν απολύτως κανένα σύμπτωμα κατά τη διάρκεια των διακοπών. Υπάρχουν όμως κι άλλοι παράγοντες που συντελούν στην εμφάνιση του βρουξισμού, όπως είναι τα δόντια που λείπουν και τα στραβά δόντια.

mouthguardΗ αντιμετώπιση του βρουξισμού γίνεται αρχικά με νάρθηκες νυκτός, κάποιο σκληρό μασελάκι που κατασκευάζει ο οδοντίατρος και τοποθετείται στα δόντια, συνήθως της άνω γνάθου, με σκοπό να προστατεύονται από την αποτριβή και να γίνονται οι κινήσεις της γνάθου ανεμπόδιστα ώστε να μην κωπώνεται η άρθρωση. Σε άλλες περιπτώσεις, χορηγούνται μυοχαλαρωτικά φάρμακα, ανάλογα με τη βαρύτητα του προβλήματος και τη διάγνωση που θα θέσει ο οδοντίατρος. Σε περιπτώσεις που υπάρχει δυσλειτουργία, πιάσιμο ή πόνος στην άρθρωση, μπορεί να συστηθούν και κάποιες φυσιοθεραπευτικές ασκήσεις που βελτιώνουν την κινητικότητα και ανακουφίζουν το μυικό σύστημα της περιοχής.

Μερικά μυστικά για να μειωθεί ή και να σταματήσει ο βρουξισμός είναι:

  • Αποφύγετε την κατανάλωση καφεΐνης, ιδίως μετά τις 5 το απόγευμα. Παρομοίως, αποφύγετε να καταναλώσετε αναψυκτικά τύπου κόλα και σοκολάτα.
  • Αποφύγετε την κατανάλωση αλκοόλ. Έχει βρεθεί ότι το τρίξιμο των δοντιών αυξάνεται μετά τη χρήση αλκοόλ.
  • Μη δαγκώνετε μολύβια, τα νύχια σας και γενικά οτιδήποτε άλλο εκτός από το φαγητό. Η χρήση τσίχλας για πολύ ώρα πρέπει επίσης να αποφεύγεται γιατί οι μυς συνηθίζουν να λειτουργούν συνέχεια και αυξάνονται και πάλι οι πιθανότητες βρουξισμού.
  • Σχετικά με τον βρουξισμό κατά τη διάρκεια της ημέρας, προσπαθήστε να φέρετε το πρόβλημα στο συνειδητό σας. Όποτε το κάνετε, σημειώστε σε ένα χαρτί την ώρα – βοηθά έτσι ώστε η υποσυνείδητη αυτή κίνηση να έρθει στην επιφάνεια και να δώσετε τη συνειδητή επιλογή να σταματήσετε το σφίξιμο των δοντιών σας. Επίσης, μπορείτε να βάζετε την άκρη της γλώσσας σας ανάμεσα στο δόντια σας.
  • Πριν κοιμηθείτε, μπορείτε να κρατήσετε για λίγη ώρα ένα ζεστό πανί ή κομπρέσα μπροστά από τα αυτιά σας, έτσι ώστε να χαλαρώσετε τους μυς.
  • Πριν την κατάκλιση, μπορείτε να πιείτε κάποιο χαλαρωτικό ρόφημα όπως είναι η βαλεριάνα ή το χλιαρό γάλα.

Ο καθαρισμός των δοντιών προστατεύει από την καρδιακή προσβολή!

τραυματισμενη καρδιαΟι ενήλικες που επισκέπτονται συχνά τον οδοντίατρο για καθαρισμό των δοντιών τους, φαίνεται ότι έχουν λιγότερες πιθανότητες να πάθουν καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό, όπως φαίνεται σε μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο περιοδικό American Journal of Medicine.

Σε αυτή τη μελέτη συμμετείχαν 22.000 ενήλικες άνω των 50 ετών με όσους από αυτούς  έκαναν καθαρισμό των δοντιών τους τον τελευταίο χρόνο κατά τη στιγμή της καταγραφής, να έχουν λιγότερες πιθανότητες να πάθουν έμφραγμα ή εγκεφαλικό για τα επόμενα 7 χρόνια που τους παρακολούθησαν οι ερευνητές. Σε αυτά τα 7 χρόνια, αυτοί που έκαναν καθαρισμό των δοντιών τους  έπαθαν σε ποσοστό 1,6% καρδιακή προσβολή και σε ποσοστό 8,9% εγκεφαλικό. Αυτοί που δεν είχαν κάνει καθαρισμό, έπαθαν σε ποσοστό 2,2% καρδιακή προσβολή και 10% εγκεφαλικό. Στη μελέτη αυτή εξετάστηκαν κι άλλοι παράγοντες όπως είναι η ύπαρξη διαβήτη, υψηλής πίεσης ή νεφρικής ανεπάρκειας και τελικά βρέθηκε ότι ο οδοντιατρικός καθαρισμός σχετίζεται με 31% μείωση στο ρίσκο καρδιακής προσβολής και 15% μείωση στο ρίσκο εγκεφαλικού. Από τους ανθρώπους που συμμετείχαν στη μελέτη, όσοι συνέχισαν να κάνουν τακτικούς οδοντιατρικούς καθαρισμούς είχαν ακόμη μικρότερο ρίσκο να εμφανίσουν τις παραπάνω καρδιαγγειακές ασθένειες.  Υπήρξαν όμως και πολλές ουσιώδεις παράμετροι που δεν εκτιμήθηκαν στην παρούσα μελέτη, όπως το κάπνισμα, το σωματικό βάρος, οι διατροφικές συνήθειες και το οικογενειακό ιστορικό, καταστάσεις που επηρεάζουν σημαντικά τις πιθανότητες να νοσήσει κάποιος.

Τα νέα στοιχεία δεν αποδεικνύουν βέβαια σε καμία περίπτωση ότι ένας καλός οδοντιατρικός καθαρισμός μειώνει τις πιθανότητες να πάθει κάποιος τις παραπάνω παθήσεις, απλά υπάρχει κάποια ένδειξη γι’ αυτό.

καθαρισμος δοντιωνΣτο παρελθόν έχουν γίνει κι άλλες παρόμοιες έρευνες που συνδέουν την περιοδοντίτιδα και τον οδοντιατσρικό καθαρισμό με την καρδιακή νόσο, με παρόμοια αποτελέσματα. Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι ο οδοντιατρικός καθαρισμός, μειώνοντας τον αριθμό των βακτηρίων στο στόμα, οδηγεί και στη μείωση των βακτηρίων που προκαλούν χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις στα αγγεία, που μπορεί να οδηγούν στο έμφραγμα και το εγκεφαλικό.

Οι ερευνητές καταλήγουν ότι η σωστή στοματική υγιεινή και οι τακτικοί καθαρισμοί είναι απολύτως απαραίτητοι για την καλή κατάσταση του στόματος, ενώ υπάρχει ισχυρή πιθανότητα να μειώνουν και την πιθανότητα καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού.

Οδοντικά εμφυτεύματα: Πόσο στοιχίζουν;

Dollars flyingΤα οδοντικά εμφυτεύματα αποτελούν μια εξαιρετική λύση για την αντικατάσταση δοντιών που λείπουν αλλά αναμφισβήτητα έχουν υπολογίσιμο κόστος, πολλές φορές απαγορευτικό.

Το κόστος της αποκατάστασης εξαρτάται κατ’ αρχήν από το πόσα δόντια πρόκειται να αντικατασταθούν. Η ακριβότερη περίπτωση είναι η αντικατάσταση ενός μεμονωμένου δοντιού. Όσο περισσότερα δόντια λείπουν, τόσο μειώνεται το κόστος ανά εμφύτευμα γιατί, επί παραδείγματι, για να τοποθετηθούν 10 δόντια μπορεί να αρκούν 4 ή 5 εμφυτεύματα. Σε περιπτώσεις όπου γίνεται άμεση τοποθέτηση του εμφυτεύματος (το εμφύτευμα τοποθετείται την ημέρα της εξαγωγής του δοντιού) και άμεση φόρτιση (την ίδια μέρα της τοποθέτησης του εμφυτεύματος εφαρμόζεται και κάποιο προσωρινό δόντι σε αυτό), θα πρέπει να περιμένετε ένα υψηλότερο κόστος.

Σε περιπτώσεις που λείπουν όλα τα δόντια, μπορούν να γίνουν επένθετες κινητές οδοντοστοιχίες επί εμφυτευμάτων, έτσι ώστε να μειωθεί σημαντικά το κόστος. Στην πιο απλή περίπτωση, κατασκευάζεται μια κανονική οδοντοστοιχία (μασέλα), η οποία όταν τοποθετείται στο στόμα κουμπώνει σε δύο εμφυτεύματα, έτσι ώστε αυξάνεται η σταθερότητά της. Πρόκειται για αποκατάσταση που μπορεί να αλλάξει σημαντικά την ποιότητα της ζωής κάποιου ανθρώπου που δεν έχει δόντια, ιδίως στην κάτω γνάθο, όπου οι οδοντοστοιχίες έχουν χειρότερη συγκράτηση. Εάν τοποθετηθούν τέσσερα εμφυτεύματα, η οδοντοστοιχία είναι πολύ πιο σταθερή και μπορεί πλέον να μην επεκτείνεται πολύ προς τα ούλα, κάτι που οπωσδήποτε αυξάνει την άνεση του ανθρώπου που τη φοράει. Υπάρχουν και πολλά άλλα είδη κατασκευών επί εμφυτευμάτων, που μειώνουν το κόστος σε σχέση με μια κλασσική αποκατάσταση με πολλά εμφυτεύματα και γέφυρες πορσελάνης.

Straumann implantΤο κόστος των εμφυτευμάτων εξαρτάται επίσης από το σύστημα που επιλέγεται. Οι καλύτερες εταιρείες πρωτοπορούν στην έρευνα και την εξέλιξη και ακολουθούν άρτιες διαδικασίες και αυστηρά πρωτόκολλα για την κατασκευή των εμφυτευμάτων και των προσθετικών εξαρτημάτων τους. Υποστηρίζουν τα προϊόντα τους για πολλά χρόνια, εξασφαλίζοντας ότι θα υπάρχουν ανταλλακτικά εξαρτήματα όποτε χρειαστούν, ακόμη και δεκαετίες μετά την τοποθέτησή τους, και πολλές φορές δίνουν ακόμη και εγγύηση αντικατάστασης, για την περίπτωση που κάποιο εμφύτευμα αποτύχει.

Τέλος, η εμπειρία και η εκπαίδευση του γιατρού είναι βασική για το κόστος της αποκατάστασης, αλλά είναι παράγοντας που πρέπει να εκτιμηθεί οπωσδήποτε πριν γίνει η επιλογή της τοποθέτησης εμφυτευμάτων.

Σε γενικές γραμμές, στην Ελληνική αγορά, για ένα εμφύτευμα θα πρέπει να περιμένετε κόστος από 1.200 έως 1.800 ευρώ, μαζί με την προσθετική αποκατάσταση (ενός δοντιού). Όσο περισσότερα δόντια λείπουν, όπως προαναφέρθηκε, το κόστος ανά δόντι μειώνεται, καθότι απαιτούνται λιγότερα εμφυτεύματα από τα ελλείποντα δόντια. Μια επένθετη οδοντοστοιχία επί δύο εμφυτευμάτων μπορεί να κοστίζει από 3.000 ως 4.000 ευρώ και επί τεσσάρων εμφυτευμάτων από 4.000 έως 6.000. Εάν λείπουν όλα τα δόντια και τοποθετηθούν για παράδειγμα 6 εμφυτεύματα στην κάτω γνάθο και 8 στην άνω, το κόστος μπορεί να προσεγγίσει τις 20.000, συμπεριλαμβάνοντας πλήρεις προσθετικές αποκαταστάσεις που δεν αφαιρούνται από τον ασθενή. Τα παραπάνω κοστολόγια είναι ενδεικτικά και αναφέρονται με κάθε επιφύλαξη. Για να μπορέσετε να υπολογίσετε το κόστος για τη δική σας αποκατάσταση, θα πρέπει να απευθυνθείτε στον οδοντίατρο που θα κάνει τη διάγνωση και θα σας προτείνει τα διάφορα σχέδια θεραπείας που ενδείκνυνται για εσάς.

Η μέρα της τοποθέτησης του οδοντικού εμφυτεύματος

3i implantΤα οδοντικά εμφυτεύματα είναι κατασκευασμένα από τιτάνιο, ένα μέταλλο το οποίο χρησιμοποιείται ευρέως και σε άλλες προσθετικές αποκαταστάσεις στον ανθρώπινο οργανισμό, όπως είναι η αποκατάσταση του ισχύου και του γόνατου. Το τιτάνιο, μετά από ειδική επεξεργασία που δέχεται, είναι όχι μόνο βιοσυμβατό (καλά ανεκτό από τον οργανισμό) αλλά και βιοενεργό. Αυτό σημαίνει ότι κινητοποιεί τα οστεοκύτταρα του οργανισμού, έτσι ώστε  τα εμφυτεύματα, σε διάστημα μερικών μηνών να ενσωματώνονται στο κόκκαλο της γνάθου, με τα οστικά κύτταρα να αναπτύσσονται πάνω στην επιφάνεια του μετάλλου έχοντας έτσι την αντοχή να φορτιστούν με δόντια τα οποία να λειτουργούν κανονικά στη μάσηση, περίπου όπως και τα φυσικά δόντια. Το οδοντικό εμφύτευμα τοποθείται χειρουργικά και μετά από 3 – 6 μήνες είναι έτοιμο για να λειτουργήσει μέσα στο στόμα. Τότε, βιδώνεται πάνω σε αυτό ένα εξάρτημα που εξέχει από τα ούλα, πάνω στο οποίο εφαρμόζεται η προσθετική αποκατάσταση, είτε πρόκειται για μια μεμονωμένη θήκη από πορσελάνη, είτε για μια γέφυρα που στηρίζεται σε περισσότερα εμφυτεύματα.

Η τοποθέτηση του εμφυτεύματος, όπως προαναφέρθηκε, είναι χειρουργική. Για να γίνει, απαιτείται τοπική αναισθησία, παρόμοια με αυτή που χορηγείται για να γίνει η εξαγωγή ενός δοντιού ή ένα απλό σφράγισμα. Συνήθως, η τοποθέτηση του εμφυτεύματος είναι απλούστερη από τη χειρουργική διαδικασία εξαγωγής του δοντιού που αντικαθιστά. Για κάποιους αγχώδεις ασθενείς μπορεί να γίνει κάποια ήπια μέθη κατά τη διάρκεια του χειρουργείου ή σε μεγάλες περιπτώσεις, όπου για παράδειγμα λείπουν όλα τα δόντια, μπορεί να γίνει με γενική αναισθησία, έτσι ώστε να μην υπάρξει ταλαιπωρία του ασθενή.

Κοινή ερώτηση των ασθενών που ενδιαφέρονται για την τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων είναι αν υπάρχει πόνος. Η αλήθεια είναι ότι δεν πρέπει να υπάρχει καθόλου πόνος κατά τη διάρκεια του χειρουργείου, αλλά και μετά από αυτό, συνήθως η πορεία είναι καλύτερη από ότι περιμένει κανείς. Ο πόνος είναι ήπιος και χρειάζονται απλά αναλγητικά (πχ Depon ή Lonarid) για μια με δύο μέρες μετά την τοποθέτηση. Πάντα υπάρχει κάποιο οίδημα, το οποίο μειώνεται σημαντικά εάν ο ασθενής κρατήσει κάποιο παγωμένο επίθεμα στην περιοχή για μερικές ώρες μετά το χειρουργείο. Σε μια εβδομάδα με 10 μέρες αφαιρούνται τα ράμματα και ο ασθενής ξεχνάει ότι έγινε η τοποθέτηση του εμφυτεύματος, μέχρι να έρθει η ώρα της αποκάλυψης και της προσθετικής αποκατάστασης, όπου πλέον δεν απαιτείται ούτε η χρήση αναισθησίας.

Τα ποσοστά επιτυχίας των εμφυτευμάτων είναι από 85 – 99%, ανάλογα με τη γενική υγεία του ασθενή και την περιοχή στην οποία τοποθετείται το εμφύτευμα. Το κάπνισμα αποτελεί επίσης έναν παράγοντα μείωσης της πρόγνωσης των εμφυτευμάτων. Επίσης, η καλή στοματική υγιεινή αποτελεί βασικότατη παράμετρο για την υγεία των εμφυτευμάτων και τη διατήρησή τους για δεκαετίες μέσα στο στόμα του ασθενή.

Συμπερασματικά, τα οδοντικά εμφυτεύματα τοποθετούνται με ένα μικρό χειρουργείο, συνήθως στο οδοντιατρείο, με μικρή ταλαιπωρία την ημέρα του χειρουργείου αλλά και μετεγχειρητικά. Η κατάλληλη επιλογή του γιατρού αλλά και η χρήση ενός καλού συστήματος από κάποια αξιόπιστη εταιρεία είναι βέβαια θεμελιώδους σημασίας, έτσι ώστε η τοποθέτηση να γίνει γρήγορα, και χωρίς επιπλοκές.

Μπορώ να βάλω οδοντικά εμφυτεύματα για κάποιο δόντι που λείπει;

implant xrayΤα οδοντικά εμφυτεύματα δεν μπορούν να τοποθετηθούν σε όλες τις θέσεις όπου έχουν χαθεί δοντια, ούτε είναι για όλους τους ανθρώπους.

Αν ένα δόντι έχει χαθεί πολύ καιρό πριν, είναι πιθανό να έχει απορροφηθεί τόσο πολύ το κόκκαλο της γνάθου που να μην υπάρχει ο απαραίτητος χώρος για να τοποθετηθεί ένα εμφύτευμα. Το ίδιο μπορεί να συμβαίνει εάν το δόντι έχει χαθεί λόγω περιοδοντικής νόσου, όπου και πάλι έχει προκληθεί μεγάλη απώλεια του οστού στήριξης του δοντιού. Πολλές φορές το πρόβλημα μπορεί να λυθεί με μια επιπλέον χειρουργική διαδικασία, όπου τοποθετείται στη θέση που λείπει το δόντι κάποιο μόσχευμα, με σκοπό να αυξηθεί ο όγκος του οστού και να μπορέσει να τοποθετηθεί το εμφύτευμα είτε την ίδια στιγμή με την τοποθέτηση του μοσχεύματος είτε, σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, λίγους μήνες μετά, σε ένα δεύτερο στάδιο. Κάποιες φορές όμως, κυρίως στην κάτω γνάθο, είναι αδύνατον να δημιουργηθεί ο απαραίτητος χώρος και η τοποθετήση εμφυτευμάτων αποκλείεται. Ο οδοντίατρος μπορεί, με τη βοήθεια της πανοραμικής ακτινογραφίας και της αξονικής τομογραφίας, να υπολογίσει τον διαθέσιμο χώρο έτσι ώστε η όποια πράξη να γίνει με ασφάλεια για τον ασθενή.  Ο ιδανικός χρόνος τοποθέτησης ενός εμφυτεύματος είναι 1,5 – 2 μήνες μετά την εξαγωγή του δοντιού, πριν αρχίσει να γίνεται η απορρόφηση του οστού.

Κάποιες ιατρικές καταστάσεις επίσης μειώνουν την πρόγνωση των εμφυτευμάτων ή δημιουργούν προβλήματα κατά την τοποθέτησή τους. Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί μια νόσο που μειώνει σημαντικά την πρόγνωση των εμφυτευμάτων. Η οστεοπόρωση, η λήψη διφωσφωνικών φαρμάκων  και καταστάσεις υγείας που καθιστούν δύσκολη μια χειρουργική επέμβαση, αποτελούν παραδείγματα που μπορεί να μην επιτρέπουν την τοποθέτηση εμφυτευμάτων. Ιδιαίτερα πρέπει να σημειωθεί ο ρόλος του καπνίσματος στην τοποθετήση οδοντικών εμφυτευμάτων καθότι αυτή η κακή συνήθεια μειώνει σημαντικά την πρόγνωση και την επιβίωση των εμφυτευμάτων στο στόμα.

γιατρος και ασθενηςΓενικά μιλώντας, κατάλληλοι για οδοντικά εμφυτεύματα είναι ασθενείς με καλή γενική υγεία, υγιή ούλα και διάθεση να κάνουν καλή στοματική υγιεινή έτσι ώστε τα εμφυτεύματά τους να λειτουργήσουν άριστα για πολλά χρόνια στο στόμα τους.

Στο επόμενο σημείωμα θα αναφερθούμε στη χειρουργική διαδικασία τοποθέτησης των οδοντικών εμφυτευμάτων.

Για συνεχείς ενημερώσεις εγγραφείτε στο Newsletter του smile-clinic.gr

Follow Us

REQUEST_DENIED: The provided API key is invalid.