Οι οδοντιατρικές ακτινογραφίες είναι ένα χρήσιμο διαγνωστικό μέσο που βοηθά τον οδοντίατρο να αναγνωρίσει βλάβες που δεν διακρίνονται από την κλινική εξέταση. Το πόσο συχνά πρέπει να λαμβάνονται ακτινογραφίες εξαρτάται από την κατάσταση της στοματικής υγείας του ατόμου, την ηλικία του, τις πιθανότητες να αναπτύξει κάποια νόσο του στόματος και το αν υπάρχουν σημεία ή συμπτώματα που υποδηλώνουν την πιθανότητα ύπαρξης κάποιου προβλήματος. Για παράδειγμα, κάποιοι που έχουν πολλά σφραγίσματα στο στόμα τους, είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν κάποια τερηδονική αλλοίωση (χάλασμα του δοντιού) από κάποιους άλλους. Ο Οδοντίατρος θα κάνει την κλινική εξέταση, θα λάβει υπ’ όψιν του το ιατρικό και οδοντιατρικό ιστορικό του ασθενή και θα προτείνει εάν και πότε χρειάζονται ακτινογραφίες.

Υπάρχουν διαφόρων ειδών ακτινογραφίες που χρησιμοποιούνται στην οδοντιατρική. Οι πιο κοινές είναι οι μικρές ακτινογραφίες που συνήθως λαμβάνονται στο οδοντιατρείο. Αυτές, ανάλογα με την περιοχή των δοντιών που απεικονίζουν, λέγονται περιακροριζικές, όταν δείχνουν ολόκληρο το δόντι με τη ρίζα του και οπισθομυλικής σύγκλεισης (Bitewings), όταν απεικονίζουν το μέρος των δοντιών που βρίσκεται στο στόμα με μέρος της ρίζας. Επίσης, ευρέως χρησιμοποιείται η πανοραμική γναθογραφία, μια ακτινογραφία που δείχνει την άνω και την κάτω γνάθο, ως τη μύτη, τα ιγμόρεια και το πηγούνι. Η πανοραμική ακτινογραφία χρειάζεται σε περιπτώσεις που υπάρχουν πολλά προβλήματα και χρειάζεται να ελεγχθούν πολλές περιοχές του στόματος, όπως επίσης και σε περιπτώσεις όπου χρειάζεται να γίνει μια καλή απεικόνιση των φρονιμιτών. Η αξονική τομογραφία άνω ή κάτω γνάθου είναι επίσης ένα σύγχρονο διαγνωστικό μέσον σε πολλές περιπτώσεις, όπως όταν χρειάζεται να τοποθετηθούν οδοντικά εμφυτεύματα.Τα σύγχρονα μηχανήματα «κωνικής δέσμης» ακτινοβολούν ελάχιστα τον ασθενή σε σχέση με τους συμβατικούς αξονικούς τομογράφους, με σημαντικά χαμηλότερο κοστος, και προσφέρουν εξαιρετική απεικόνιση των περιοχών που ενδιαφέρουν, έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες προβλημάτων κατά την τοποθέτηση των εμφυτευμάτων.

Μια ελάχιστη ακτινογραφική εξέταση, κατά τη γνώμη του υπογράφοντος, έτσι ώστε να μπορεί να γίνει ένα πλήρες check up είναι, πέρα από την ενδελεχή κλινική εξέταση και η λήψη 2 ακτινογραφιών Bitewing (δεξιά και αριστερά) κάθε δύο χρόνια το πολύ, έτσι ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχει κάποια τερηδονική αλλοίωση στα σημεία που τα δόντια ακουμπούν μεταξύ τους. Τονίζεται ότι αυτές οι περιοχές δεν μπορούν να ανιχνευθούν κλινικά, κατά την εξέταση από το γιατρό, πριν οι αλλοιώσεις γίνουν πολύ μεγάλες και δημιουργηθούν μεγαλες, ορατές τρύπες στα δόντια. Ανάλογα όμως με το πρόβλημα που πρέπει να διαγνωσθεί, μπορεί να χρειαστούν περισσότερες ακτινογραφίες για να ελεγχθεί η κατάσταση των ούλων ή η πορεία της ανάπτυξης των γνάθων. Πολλές φορές ο οδοντίατρος χρειάζεται ένα πλήρες σετ ακτινογραφιών σε κάποιον νέο ασθενή και για να έχει ένα σημείο βάσης, κάτι δηλαδή με το οποίο θα μπορεί να συγκρίνει μελλοντικά για να διαπιστώσει πιθανές αλλαγές. Εάν τυχόν ο προηγούμενος οδοντίατρός σας έχει ακτινογραφίες από τα δόντια σας, καλό είναι να ζητήσετε αντίγραφα, ή και τις ίδιες τις ακτινογραφίες για να τις δώσετε στον καινούργιο σας γιατρό.

Οι οδοντιατρικές ακτινογραφίες είναι ασφαλέστατες και η  δόση της ακτινοβολίας που λαμβάνεται από αυτές είναι ελάχιστη, Αρκεί να αναφερθεί ότι η ακτινοβολία που λαμβάνεται για 4 ακτινογραφίες τύπου Bitewing είναι 0,005 mSv (mili Sievert), ποσότητα ακτινοβόλησης που λαμβάνεται από το περιβάλλον σε λιγότερες από 24 ώρες. Αυτή η δόση, ισούται με την ακτινοβόληση που δέχεται κάποιος σε μια αεροπορική πτήση μίας ώρας. Μια αξονική τομογραφία θώρακος ακτινοβολεί τον ασθενή με δόση περίπου 7 mSv, ποσότητα ακινοβολίας που ισούται με περίπου 5.000 οδοντιατρικές ακτινογραφίες!

Ακόμη όμως και αυτή η ελάχιστη δόση είναι καλό να λαμβάνεται μόνο όταν υπάρχει λόγος, για να βελτιωθεί η πρόληψη και να γίνει σωστότερη η θεραπεία των ασθενών. Η Αμερικάνικη Οδοντιατρική Ομοσπονδία προτείνει τη λήψη ακτινογραφιών με πλακίδια δείκτη ευαισθησίας Ε ή F ή τη λήψη ψηφιακών ακτινογραφιών με τις οποίες ακινοβολείται κατά 80% λιγότερο ο ασθενής. Απαραίτητο είναι ο ασθενής να φοράει μια ποδιά από μόλυβδο κατά τη διάρκεια της ακτινοβόλησής του, που ελαχιστοποιεί την έκθεση της κοιλιακής χώρας και των γεννητικών οργάνων στην ακτινοβολία. Ένα κολλάρο από μόλυβδο που προστατεύει τον θυρεοειδή, ενσωματωμένο στην ποδιά ή και μόνο του, θεωρείται επίσης απαραίτητο κατά τη λήψη οδοντιατρικών ακτινογραφιών.

Οι ακτινογραφίες είναι ασφαλείς και για τα παιδιά, τα οποία μάλιστα πολλές φορές τις χρειάζονται συχνότερα από τους ενήλικες λόγω της διατροφής που κάνουν και της χειρότερης στοματικής υγιεινής που πολλές φορές ασκούν. Ακτινογραφίες μπορούν να γίνουν και σε έγκυες γυναίκες, καλό όμως είναι να αποφεύγονται στο πρώτο τρίμηνο, εκτός αν υπάρχει κάποια επείγουσα ανάγκη για αυτές. Οι οδοντιατρικές ακτινογραφίες δεν έχουν απολύτως καμία επίδραση σε γυναίκες που σκοπεύουν να μείνουν έγκυες ή σε μητέρες που θηλάζουν.