Η οδοντόβουρτσα και η οδοντόπαστα είναι τα πιο κοινά, καθημερινά μέσα με τα οποία ασκείται η στοματική υγιεινή. Οι πρώτες οδοντόβουρτσες με τρίχες έχουνε βρεθεί σε αρχαιολογικά ευρήματα στην Αφρική, ενώ οι Κινέζοι κατασκεύαζαν οδοντόβουρτσες με τρίχες χοίρου τον 7^ο αιώνα μ.Χ. Από το 1780 γινόταν μαζική παραγωγή οδοντόβουρτσας στην Αγγλία, με την ίδια εταιρεία να συνεχίζει ακόμη και σήμερα να παράγει οδοντόβουρτσες (Wisdom Toothbrushes). Το 1840 πλέον, παράγονταν οδοντόβρουτσες σε όλο τον κόσμο, ενώ στις Η.Π.Α. η μαζική πώλησή τους ξεκίνησε το 1885. Οι πιο φθηνές οδοντόβουρτσες είχαν τρίχες χοίρου ενώ οι ακριβότερες, τρίχες ασβού, που ίσως ακόμα μπορούν να βρεθούν σε κάποιες χώρες.

Υπάρχουν πολλών ειδών οδοντόβουρτσες, σε διάφορα σχήματα, μεγέθη και σκληρότητες.

Για την αποτελεσματική απομάκρυνση της μικροβιακής πλάκας, προτείνεται μια μαλακή οδοντόβουρτσα (το πολύ μέτρια, εάν γίνεται προσεκτική χρήση, χωρίς καθόλου δύναμη). Μια σκληρή οδοντόβουρτσα μπορεί να δίνει την αίσθηση ότι τα δόντια καθαρίζονται καλύτερα, αλλά μπορεί να προκαλέσει αποτριβή του σμάλτου (αδαμαντίνη) των δοντιών, απορρόφηση των ούλων και αποκάλυψη των ριζών των δοντιών. Το μέγεθος της οδοντόβουρτσας είναι επίσης σημαντικό, με τις μικρότερες συνήθως να είναι πιο αποτελεσματικές. Τέλος, καλό είναι να προτιμάται ένα απλό σχήμα βούρτσας, που να επιτρέπει να την τοποθετήσουμε όπως χρειάζεται σε κάθε περιοχή του στόματος. Η οδοντόβουρτσα πρέπει να αλλάζεται κάθε 3 μήνες ή και νωρίτερα, αν οι τρίχες φθαρούν και στραβώσουν, γιατί γίνονται λιγότερο αποτελεσματικές στον καθαρισμό των δοντιών.  Οι παιδικές οδοντόβουρτσες συνήθως χρειάζονται αλλαγή σε συντομότερο χρονικό διάστημα.

Όπως προαναφέρθηκε, το στόμα έχει πολύ μεγάλη ποσότητα αλλά και ποικιλία μικροβίων. Έτσι, η οδοντόβουρτσα πρέπει να ξεπλένεται μετά το βούρτσισμα πολύ καλά για να μη μένουν υπολείμματα οδοντόπαστας ή άλλων εναποθέσεων. Εάν δεν καθαριστεί καλά, είναι πιθανό να μεταφέρουμε μικρόβια που έχουν παραμείνει στη βούρτσα από το προηγούμενο βούρτσισμα που κάναμε. Πρέπει να φυλάσσεται σε όρθια θέση, χωρίς κάλυμμα, έτσι ώστε να μπορεί να στεγνώνει στον αέρα μετά από κάθε χρήση, γιατί η υγρασία και πάλι ευνοεί την ανάπτυξη μικροβίων. Θα πρέπει επίσης η κάθε οδοντόβουρτσα να φυλάσσεται χωριστά και να μην έρχεται σε επαφή με οδοντόβουρτσες άλλων μελών της οικογένειας, γιατί μπορεί να γίνει μεταφορά μικροβίων και μόλυνση του ενός ατόμου από το άλλο, μέσω της οδοντόβουρτσας (σταυροειδής μόλυνση). Εννοείται ότι ποτέ δεν πρέπει να μοιράζονται την ίδια οδοντόβουρτσα δύο άτομα.

Οι οδοντόβουρτσες με φυσική τρίχα έχουν πρακτικά απομακρυνθεί πλέον από την αγορά, οπότε κυκλοφορούν σχεδόν αποκλειστικά οδοντόβουρτσες με συνθετική τρίχα και αποστρογγυλευμένα άκρα, για να μη τραυματίζονται τα ούλα.

Οι ηλεκτρικές οδοντόβουρτσες είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς τελευταία και αποτελεί συχνή ερώτηση προς τον οδοντίατρο αν γίνεται καλύτερα ο καθαρισμός των δοντιών με αυτές. Κατά τη γνώμη του υπογράφοντα, η απάντηση είναι ότι ο καθαρισμός των δοντιών μπορεί να γίνει εξίσου καλά με τις χειροκίνητες και με τις ηλεκτρικές οδοντόβουρτσες, εάν χρησιμοποιούνται με τον τρόπο που πρέπει. Η αίσθηση που δίνουν οι χειροκίνητες οδοντόβουρτσες στο χέρι είναι καλύτερη, ενώ πολλές ηλεκτρικές οδοντόβουρτσες ασκούν μεγάλη δύναμη στα δόντια, οπότε πρέπει να κρατούνται από το χρήστη πολύ απαλά.Οι ηλεκτρικές οδοντόβουρτσες είναι οπωσδήποτε ακριβότερες, μεταφέρονται δυσκολότερα σε κάποιο ταξίδι και προσθέτουν έναν επιπλέον φορτιστή-βάση στο σπίτι μας.

Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν κατηγορίες ατόμων για τα οποία  η ηλεκτρική οδοντόβουρτσα είναι πλεονεκτική και συστήνεται, όπως είναι οι ηλικιωμένοι, άτομα με κινητικά προβλήματα στους ώμους ή τα χέρια, αρθρίτιδα και άλλες παθήσεις που δυσκολεύουν την κίνηση των χεριών. Επίσης, για κάποιους ανθρώπους ή για τα παιδιά, η χρήση της ηλεκτρικής οδοντόβουρτσας ως ηλεκτρονικό παιχνίδι (gadget) αποτελεί κίνητρο για να βουρτσίζονται τα δόντια πιο συχνά.

Ως γενική κατέυθυνση, η ηλεκτρική οδοντόβουρτσα θα πρέπει να είναι από κάποια καλή εταιρεία, εξειδικευμένη στα προϊόντα στοματικής υγιεινής και όχι από τις πολύ φθηνές και αμφιβόλου προέλευσης συσκευές που προσφέρονται στο διαδίκτυο ή στα καταστήματα. Πολλές ηλεκτρικές οδοντόβουρτσες έχουν λειτουργίες χρονομέτρησης του βουρτσίσματος ή ακόμη και ένδειξη υπερβολικής πίεσης στα δόντια. Βασικός είναι και ο τρόπος με τον οποίο κινείται η κεφαλή της οδοντόβουρτσας. Θεωρείται πλεονεκτικό από έρευνες που έχουν γίνει, η κίνηση να είναι περιστροφικής ταλάντευσης (μισή στροφή δεξιά – μισή στροφή αριστερά εναλλασσόμενα) και όχι παλινδρομική (μπρος πίσω) ή περιστροφική μόνο προς μια κατεύθυνση. Τελευταία, έχουν κυκλοφορήσει και κάποιες οδοντόβουρτσες που κινούνται με υπέρηχους, που επίσης φαίνεται ότι έχουν καλά αποτελέσματα.