Το στεγνό στόμα ή όπως ονομάζεται επιστημονικά ξηροστομία, αποτελεί τη δυσάρεστη κατάσταση της αίσθησης ότι το στόμα δεν έχει αρκετό σάλιο. Όλοι νιώθουμε πολλές φορές την αίσθηση του στεγνού στόματος όταν είμαστε νευρικοί ή όταν έχουμε έντονο άγχος. Εάν όμως η αίσθηση αυτή υπάρχει συχνά, τότε όχι μόνο μπορεί να είναι πολύ δυσάρεστη, αλλά μπορεί και να οδηγήσει σε μια σειρά προβλημάτων υγείας ή να αποτελεί ένα από τα πρώτα σημεία εκδήλωσης κάποιας πάθησης ή συνδρόμου. Το στεγνό στόμα επηρεάζει το 20 – 40% του ενήλικου πληθυσμού, με 1 στους 10 να παρουσιάζει επίμονα συμπτώματα. Το 40% του πληθυσμού άνω των 55 ετών παρουσιάζει στεγνό στόμα, αν και πρόκειται για μια κατάσταση που δεν συμβαίνει φυσιολογικά κατά τη γήρανση του ανθρώπου.

Το στεγνό στόμα μειώνει την αίσθηση της γεύσης, δυσκολεύει το μάσημα, την κατάποση και την ομιλία και αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες τερηδονισμού των δοντιών, όπως και την πρόκληση μολύνσεων στο στόμα. Οι πάσχοντες θα πρέπει να αναζητήσουν συμβουλή από τον οδοντίατρο και τον γιατρό τους, καθότι υπάρχουν πολλά που μπορούν να κάνουν για να αντιμετωπίσουν ή έστω να βελτιώσουν αυτή την κατάσταση.

Τα συμπτώματα του στεγνού στόματος περιλαμβάνουν:

• Την αίσθηση ότι το στόμα μας “κολλάει”, επειδή είναι στεγνό.
• Δυσκολία στις φυσιολογικές λειτουργίες του στόματος, όπως είναι η μάσηση, η κατάποση, η γεύση, η ομιλία.
• Αίσθημα καψίματος στο στόμα.
• Αίσθηση ότι ο λαιμός μας είναι στεγνός.
• Σκασμένα χείλη.
• Πληγές στο στόμα.
• Άλλες μολύνσεις στο στόμα.

Το σάλιο έχει ευεργετική δράση στο στόμα μας και κάνει πολύ περισσότερα από το να το κρατάει υγρό. Πρώτα απ’ όλα βοηθά στην πέψη των τροφών και προστατεύει τα δόντια μας από τα οξέα που παράγονται από τα μικρόβια του στόματος και έχουν ως αποτέλεσμα την τερηδόνα. Έχει λοιπόν αντιμικροβιακές δράσεις, που κρατάνε χαμηλά την συγκέντρωση μικροβίων και μυκήτων στο στόμα. Τέλος, καθιστά εφικτή τη μάσηση της τροφής, τη δημιουργία βλωμού και την κατάποσή της.

Κάποιοι άνθρωποι νιώθουν ότι έχουν στεγνό στόμα, ενώ οι σιελογόνοι αδένες τους λειτουργούν κανονικά. Συνήθως όμως, το πρόβλημα προέρχεται γιατί δεν παράγεται φυσιολογική ποσότητα σάλιου.Υπάρχουν διάφοροι λόγοι που οδηγούν στη δυσλειτουργία των σιελογόνων αδένων και την μικρότερη του κανονικού παραγωγή σάλιου:

• Φάρμακα. Περισσότερα από 400 διαφορετικά φάρμακα σχετίζονται με το στεγνό στόμα. Για παράδειγμα, φάρμακα για την υψηλή πίεση ή αντικαταθλιπτικά, μπορεί να προκαλέσουν ξηροστομία.Το 63% των 200 πιο συχνά συνταγογραφούμενων φαρμάκων έχουν την πιθανότητα να προκαλέσουν στεγνό στόμα, με το 50% των ασθενών που παίρνουν πάνω από 3 φάρμακα να παραπονούνται για αυτή την κατάσταση.
• Διάφορα νοσήματα όπως το σύνδρομο Sjogren, το AIDS και ο σακχαρώδης διαβήτης συμπεριλαμβάνουν στα συμπτώματά τους το στεγνό στόμα.
• Ακτινοβολίες που γίνονται για θεραπεία του καρκίνου μπορεί να προκαλέσει παροδική ή και μόνιμη δυσλειτουργία των σιελογόνων αδένων. Παρόμοια δράση μπορούν να έχουν και οι χημειοθεραπείες.
• Νευροπάθειες ή τραύματα στην περιοχή του τραχήλου και του αυχένα μπορεί να προκαλέσουν μειωμένη παραγωγή σάλιου.

Η θεραπεία του στεγνού στόματος εξαρτάται από την αιτία πρόκλησης του προβλήματος. Εάν η αιτία είναι κάποιο φάρμακο, ίσως ο γιατρός σας προτείνει κάποιο εναλλακτικό, που δε θα δημιουργήσει ξηροστομία. Εάν οι σιελογόνοι αδένες υπολειτουργούν, ο γιατρός ή ο οδοντίατρός σας μπορούν να σας συνταγογραφήσουν φάρμακα για τη σωστότερη λειτουργία τους. Επίσης, μπορεί να συνταγογραφηθεί τεχνητό σάλιο που θα κρατάει το στόμα σας υγρό.

Κάποιες συμβουλές για άτομα που πάσχουν από στεγνό στόμα είναι:

• Πίνετε πολύ νερό και ροφήματα χωρίς ζάχαρη.
• Αποφύγετε ποτά με καφεΐνη, όπως ο καφές, το τσάι και κάποια αναψυκτικά. Η καφεΐνη προκαλεί στεγνό στόμα.
• Πίνετε νερό κατά τη διάρκεια των γευμάτων. Αυτό θα κάνει το μάσημα και την κατάποση των τροφών ευκολότερα. Επίσης, θα βοηθήσει στην βελτίωση της αίσθησης της γεύσης.
• Μασάτε τσίχλα χωρίς ζάχαρη για να αυξήσετε την παραγωγή σάλιου. Καραμέλες χωρίς ζάχαρη με γεύση λεμονιού, κίτρου και γενικότερα ξινών φρούτων επίσης προκαλούν αύξηση της παραγωγής σάλιου.
• Μην καταλώνετε αλκοόλ και μην καπνίζετε. Στεγνώνουν το στόμα.
• Τα πικάντικα και τα αλμυρά φαγητά μπορούν να προκαλέσουν πόνο σε κάποιον που πάσχει από στεγνό στόμα.
• Χρησιμοποιήστε αφυγραντήρα στο δωμάτιό σας κατά τη διάρκεια της νύχτας.
• Θυμηθείτε, εάν έχετε στεγνό στόμα, υπάρχουν ιδιαίτερα αυξημένες πιθανότητες να χαλάσουν τα δόντια σας. Έτσι, εάν υποφέρετε από αυτή την πάθηση πρέπει να βουρτσίζετε τα δόντια σας τουλάχιστον 2 φορές ημερησίως. Χρησιμοποιείτε οδοντόπαστα με φθόριο και αποφεύγετε κολλώδεις τροφές με ζάχαρη. Εάν τυχόν φάτε κάποια τέτοια τροφή, βουρτσίστε αμέσως τα δόντια σας.
• Επισκεφθείτε τον οδοντίατρό σας για έναν έλεγχο δύο φορές το χρόνο.