Μηνιαία Αρχεία: Ιούνιος 2013

Ιατρικές ακτινογραφίες: Οι κίνδυνοι της ακτινοβολίας Μέρος 1

 Ακτίνες ΧΗ ακτινοβολία μπορεί να περιγραφεί ως η ενέργεια που μετακινείται στον χώρο. Μπορεί να πάρει πολλές μορφές, όπως είναι το ορατό φως, τα μικροκύματα, τα ραδιοκύματα και οι ακτίνες Χ. Στο σημερινό σημείωμα θα ασχοληθούμε με την ακτινοβολία υψηλής ενέργειας ή ιοντίζουσα ακτινοβολία, που περιλαμβάνει  και τις ιατρικές και οδοντιατρικές ακτινογραφίες. Ιοντίζουσες ακτινοβολίες είναι οι ακτινοβολίες που μεταφέρουν ενέργεια ικανή να εισχωρήσει στην ύλη, να προκαλέσει ιοντισμό των ατόμων της, να διασπάσει βίαια χημικούς δεσμούς και να προκαλέσει βιολογικές βλάβες σε ζώντες οργανισμούς.

Η ακτινοβολία βρίσκεται παντού γύρω μας και οι κύριες πηγές ιοντίζουσας ακτινοβολίας είναι δύο: Η ακτινοβολία από το περιβάλλον (κυρίως από τον ήλιο αλλά και τη γη και η ακτινοβολία στην οποία εκτίθεται ο πληθυσμός για ιατρικούς λόγους. Η φυσική ακτινοβολία που δεχόμαστε από το περιβάλλον ισούται με 3,1mSv το χρόνο, ανάλογα με το που ζει κανείς. Σε ότι αφορά τις ακτινογραφίες, η κύρια ποσότητα της ακτινοβόλησης γίνεται με τις αξονικές τομογραφίες.

Όταν οι ακτίνες Χ ή οποιαδήποτε ιοντίζουσα ακτινοβολία περνάει μέσα από το ανθρώπινο σώμα, απελευθερώνονται ηλεκτρόνια από τα άτομα, αφήνοντας θετικά φορτισμένα ιόντα. Αυτά τα ιόντα (αλλιώς λέγονται ελεύθερες ρίζες), μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο DNA. Εάν γίνει βλάβη στο DNA, υπάρχουν τρεις πιθανότητες:

  1. Τα κύτταρα πεθαίνουν (μόνο σε πάρα πολύ υψηλές δόσεις ακτινοβολίας)
  2. Τα κύτταρα επανορθώνονται τέλεια χωρίς κανένα πρόβλημα (αυτό που συνήθως συμβαίνει)
  3. Τα κύτταρα επανορθώνονται με λάθη (σπάνιο). Εάν συμβεί αυτό το τελευταίο σενάριο, τα κύτταρα μπορεί να συμπεριφερθούν ανώμαλα και να προκληθεί καρκίνος.

Μια εύλογη ερώτηση θα ήταν πως είναι δυνατόν η ακτινοβολία που μπορεί να προκαλέσει καρκίνο, να χρησιμοποιείται ταυτόχρονα και για τη θεραπεία του καρκίνου. Πώς γίνεται αυτό, από τη στιγμή που θεραπεύει τον καρκίνο να μπορεί να είναι και υπεύθυνη γι’ αυτόν;

Υπάρχει ολόκληρος κλάδος της ιατρικής, η ογκολογική ακτινολογία – ακτινοθεραπεία που ασχολείται με τη θεραπεία του καρκίνου. Οι δόσεις που χορηγούνται για τις ακτινοθεραπείες (θεραπεία του καρκίνου) είναι δραματικά μεγαλύτερες από τις δόσεις που χρησιμοποιούνται για τις ακτινογραφίες. Αυτές οι υψηλές δόσεις, που χορηγούνται στοχευμένα, προκαλούν τον θάνατο κυττάρων, ιδίως όμως αυτών των κυττάρων που αναπτύσσονται πιο γρήγορα, όπως είναι τα καρικινικά κύτταρα, τα μαλλιά και τα κύτταρα του γαστρεντερικού συστήματος. Δεν υπάρχουν έρευνες που να συνδέουν τις ιατρικές ή τις οδοντιατρικές ακτινογραφίες με τον καρκίνο, γιατί οι δόσεις για τις διαγνωστικές εξετάσεις είναι πολύ μικρές και θα απαιτούνταν τεράστιος αριθμός ασθενών με παρακολούθηση για πολλές δεκαετίες για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.

Η μικρή δόση της ακτινοβολίας από τις ακτινογραφίες, δεν σκοτώνει τα κύτταρα και δεν επηρεάζει τους καρκινικούς όγκους. Αυξάνει όμως το ρίσκο κάποιος να αναπτύξει καρκίνο, ακόμη και δεκαετίες μετά την ακτινοβόληση. Η επιστήμη θεωρεί ότι το ελάχιστο ρίσκο να αναπτύξει κάποιος καρκίνο μετά από δεκαετίες είναι υποδεέστερο από το διαγνωστικό όφελος που προσφέρουν οι ακτινογραφίες.

Ασχέτως έκθεσης στην ακτινοβολία, ο κίνδυνος να εμφανίσει ένας άνθρωπος κάποια επιθετική μορφή καρκίνου είναι 37,5% για τις γυναίκες και 44,9% για τους άνδρες. Αυτό είναι μια απλή στατιστική και επ’ ουδενί δεν σημαίνει κάτι για τον καθένα από εμάς. Η στατιστική αυτή γίνεται για όλους, και δεν λαμβάνει υπ’ όψιν το πως επηρεάζεται η εμφάνιση καρκίνου από παράγοντες όπως το κάπνισμα, η δίαιτα, το είδος της εργασίας κ.λπ.) Οι περισσότεροι καρκίνοι εμφανίζονται σε μεγάλη ηλικία και οι πιθανότητες να πεθάνει κάποιος από καρκίνο είναι 25%.

Καρκινος μαστουΣτο επόμενο σημείωμα, θα δούμε και άλλες πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους αλλά και τα οφέλη της ακτινοβολίας, έτσι ώστε τελικά να καταλήξουμε στο αν η ακτινοβολία που δεχόμαστε για ιατρικές ή οδοντιατρικές εξετάσεις αποτελεί ένα πραγματικό πρόβλημα. Θα δούμε το γιατί τα παιδιά και οι γυναίκες επηρεάζονται περισσότερο, ποιό είναι το πρόβλημα με την ακτινοβόληση κατά τη διάρκεια της κύησης και γιατί πρέπει να κάνουμε διαγνωστικές ακτινογραφίες ρουτίνας όπως είναι οι μαστογραφίες και οι οδοντιατρικές Bitewings.

Οδοντιατρικές Ακτινογραφίες: Πόσο ασφαλείς είναι?

XrayΟι οδοντιατρικές ακτινογραφίες είναι ένα χρήσιμο διαγνωστικό μέσο που βοηθά τον οδοντίατρο να αναγνωρίσει βλάβες που δεν διακρίνονται από την κλινική εξέταση. Το πόσο συχνά πρέπει να λαμβάνονται ακτινογραφίες εξαρτάται από την κατάσταση της στοματικής υγείας του ατόμου, την ηλικία του, τις πιθανότητες να αναπτύξει κάποια νόσο του στόματος και το αν υπάρχουν σημεία ή συμπτώματα που υποδηλώνουν την πιθανότητα ύπαρξης κάποιου προβλήματος. Για παράδειγμα, κάποιοι που έχουν πολλά σφραγίσματα στο στόμα τους, είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν κάποια τερηδονική αλλοίωση (χάλασμα του δοντιού) από κάποιους άλλους. Ο Οδοντίατρος θα κάνει την κλινική εξέταση, θα λάβει υπ’ όψιν του το ιατρικό και οδοντιατρικό ιστορικό του ασθενή και θα προτείνει εάν και πότε χρειάζονται ακτινογραφίες.

Υπάρχουν διαφόρων ειδών ακτινογραφίες που χρησιμοποιούνται στην οδοντιατρική. Οι πιο κοινές είναι οι μικρές ακτινογραφίες που συνήθως λαμβάνονται στο οδοντιατρείο. Αυτές, ανάλογα με την περιοχή των δοντιών που απεικονίζουν, λέγονται περιακροριζικές, όταν δείχνουν ολόκληρο το δόντι με τη ρίζα του και οπισθομυλικής σύγκλεισης (Bitewings), όταν απεικονίζουν το μέρος των δοντιών που βρίσκεται στο στόμα με μέρος της ρίζας. Επίσης, ευρέως χρησιμοποιείται η πανοραμική γναθογραφία, μια ακτινογραφία που δείχνει την άνω και την κάτω γνάθο, ως τη μύτη, τα ιγμόρεια και το πηγούνι. Η πανοραμική ακτινογραφία χρειάζεται σε περιπτώσεις που υπάρχουν πολλά προβλήματα και χρειάζεται να ελεγχθούν πολλές περιοχές του στόματος, όπως επίσης και σε περιπτώσεις όπου χρειάζεται να γίνει μια καλή απεικόνιση των φρονιμιτών. Η αξονική τομογραφία άνω ή κάτω γνάθου είναι επίσης ένα σύγχρονο διαγνωστικό μέσον σε πολλές περιπτώσεις, όπως όταν χρειάζεται να τοποθετηθούν οδοντικά εμφυτεύματα.Τα σύγχρονα μηχανήματα «κωνικής δέσμης» ακτινοβολούν ελάχιστα τον ασθενή σε σχέση με τους συμβατικούς αξονικούς τομογράφους, με σημαντικά χαμηλότερο κοστος, και προσφέρουν εξαιρετική απεικόνιση των περιοχών που ενδιαφέρουν, έτσι ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες προβλημάτων κατά την τοποθέτηση των εμφυτευμάτων.

Μια ελάχιστη ακτινογραφική εξέταση, κατά τη γνώμη του υπογράφοντος, έτσι ώστε να μπορεί να γίνει ένα πλήρες check up είναι, πέρα από την ενδελεχή κλινική εξέταση και η λήψη 2 ακτινογραφιών Bitewing (δεξιά και αριστερά) κάθε δύο χρόνια το πολύ, έτσι ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχει κάποια τερηδονική αλλοίωση στα σημεία που τα δόντια ακουμπούν μεταξύ τους. Τονίζεται ότι αυτές οι περιοχές δεν μπορούν να ανιχνευθούν κλινικά, κατά την εξέταση από το γιατρό, πριν οι αλλοιώσεις γίνουν πολύ μεγάλες και δημιουργηθούν μεγαλες, ορατές τρύπες στα δόντια. Ανάλογα όμως με το πρόβλημα που πρέπει να διαγνωσθεί, μπορεί να χρειαστούν περισσότερες ακτινογραφίες για να ελεγχθεί η κατάσταση των ούλων ή η πορεία της ανάπτυξης των γνάθων. Πολλές φορές ο οδοντίατρος χρειάζεται ένα πλήρες σετ ακτινογραφιών σε κάποιον νέο ασθενή και για να έχει ένα σημείο βάσης, κάτι δηλαδή με το οποίο θα μπορεί να συγκρίνει μελλοντικά για να διαπιστώσει πιθανές αλλαγές. Εάν τυχόν ο προηγούμενος οδοντίατρός σας έχει ακτινογραφίες από τα δόντια σας, καλό είναι να ζητήσετε αντίγραφα, ή και τις ίδιες τις ακτινογραφίες για να τις δώσετε στον καινούργιο σας γιατρό.

x-ray sensorΟι οδοντιατρικές ακτινογραφίες είναι ασφαλέστατες και η  δόση της ακτινοβολίας που λαμβάνεται από αυτές είναι ελάχιστη, Αρκεί να αναφερθεί ότι η ακτινοβολία που λαμβάνεται για 4 ακτινογραφίες τύπου Bitewing είναι 0,005 mSv (mili Sievert), ποσότητα ακτινοβόλησης που λαμβάνεται από το περιβάλλον σε λιγότερες από 24 ώρες. Αυτή η δόση, ισούται με την ακτινοβόληση που δέχεται κάποιος σε μια αεροπορική πτήση μίας ώρας. Μια αξονική τομογραφία θώρακος ακτινοβολεί τον ασθενή με δόση περίπου 7 mSv, ποσότητα ακινοβολίας που ισούται με περίπου 5.000 οδοντιατρικές ακτινογραφίες!

Ακόμη όμως και αυτή η ελάχιστη δόση είναι καλό να λαμβάνεται μόνο όταν υπάρχει λόγος, για να βελτιωθεί η πρόληψη και να γίνει σωστότερη η θεραπεία των ασθενών. Η Αμερικάνικη Οδοντιατρική Ομοσπονδία προτείνει τη λήψη ακτινογραφιών με πλακίδια δείκτη ευαισθησίας Ε ή F ή τη λήψη ψηφιακών ακτινογραφιών με τις οποίες ακινοβολείται κατά 80% λιγότερο ο ασθενής. Απαραίτητο είναι ο ασθενής να φοράει μια ποδιά από μόλυβδο κατά τη διάρκεια της ακτινοβόλησής του, που ελαχιστοποιεί την έκθεση της κοιλιακής χώρας και των γεννητικών οργάνων στην ακτινοβολία. Ένα κολλάρο από μόλυβδο που προστατεύει τον θυρεοειδή, ενσωματωμένο στην ποδιά ή και μόνο του, θεωρείται επίσης απαραίτητο κατά τη λήψη οδοντιατρικών ακτινογραφιών.

Οι ακτινογραφίες είναι ασφαλείς και για τα παιδιά, τα οποία μάλιστα πολλές φορές τις χρειάζονται συχνότερα από τους ενήλικες λόγω της διατροφής που κάνουν και της χειρότερης στοματικής υγιεινής που πολλές φορές ασκούν. Ακτινογραφίες μπορούν να γίνουν και σε έγκυες γυναίκες, καλό όμως είναι να αποφεύγονται στο πρώτο τρίμηνο, εκτός αν υπάρχει κάποια επείγουσα ανάγκη για αυτές. Οι οδοντιατρικές ακτινογραφίες δεν έχουν απολύτως καμία επίδραση σε γυναίκες που σκοπεύουν να μείνουν έγκυες ή σε μητέρες που θηλάζουν.

Φρούτα και λαχανικά κατά του καρκίνου του στόματος

RodiΤο 2011, ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό της Αμερικάνικης Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας, καταλήγει μετά από εκτενή έρευνα στη βιβλιογραφία, ότι δίαιτα πλούσια σε φρούτα και λαχανικά, με μειωμένη πρόσληψη κρέατος, αποτελεί ένα βασικό μέτρο πρόληψης του καρκίνου του στόματος. Επίσης, οι συγκεκριμένοι ερευνητές συνιστούν σε όλους τους Οδοντιάτρους, ως μέτρα πρόληψης του καρκίνου να προτείνουν στους ασθενείς τους εκτός από τη διακοπή του καπνίσματος και της κατανάλωσης αλκοόλ, την αλλαγή των διατροφικών συνηθειών.

Τα τελευταία 50 χρόνια έχουν γίνει πάνω από 40 επιδημιολογικές εργασίες σχετικά με τη σχέση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών και του καρκίνου του στόματος. Τα αποτελέσματα είναι ξεκάθαρα σε όλους τους πληθυσμούς που μελετήθηκαν. Αν και ο μηχανισμός προστασίας από τον καρκίνο του στόματος δεν είναι απολύτως γνωστός, υπάρχουν αρκετές πληροφορίες για να βγουν κάποια σημαντικά συμπεράσματα. Οι βιταμίνες C και E έχουν αντιοξειδωτική δράση και μειώνουν βλάβες στο DNA, μειώνοντας τις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου. Τα ξινά φρούτα, όπως τα πορτοκάλια και τα λεμόνια επηρεάζουν θετικά την ανανέωση των κυττάρων και βοηθούν στην απομάκρυνση των παλαιών. Φρούτα όπως τα βατόμουρα περιέχουν ελλαγικό οξύ, το οποίο βοηθά στην πρόληψη του καρκίνου του στόματος και λαχανικά όπως το μπρόκολο, το κουνουπίδι και το λάχανο έχουν παρόμοια δράση.

Επίσης, αυξάνονται ταχύτατα οι ενδείξεις και οι μελέτες που καταδεικνύουν ότι τα Ωμέγα – 3 λιπαρά οξέα, τα προβιοτικά και η βιταμίνη D βοηθούν στην πρόληψη της περιοδοντικής νόσου, πέρα από την πρόληψη του καρκίνου.

Αντίθετα, ο κίνδυνος για καρκίνο του στόματος αυξάνεται με την κατανάλωση επεξεργασμένου κρέατος και ζωικών λιπών. Μια μελέτη που έγινε στο πολιτειακό πανεπιστήμιο της Louisiana το 2008 έδειξε ξεκάθαρα τη σχέση που είχε η κατανάλωση ζωικών προϊόντων με το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα της κεφαλής και του τραχήλου, όπως επίσης και με τον καρκίνο του προστάτη και των ωοθηκών.

vegetablesΟ ρόλος των Οδοντιάτρων είναι εκτός από τον έλεγχο των μαλακών και των σκληρών ιστών για καρκίνο του στόματος, να δίνουν και τις κατάλληλες οδηγίες διατροφής, ιδίως σε ασθενείς που έχουν αυξημένο κίνδυνο να νοσήσουν από καρκίνο του στόματος. Τέτοιοι είναι οι καπνιστές και οι πρώην καπνιστές, οι χρήστες αλκοόλ και αυτοί που έχουν προκαρκινικές καταστάσεις όπως είναι η λευκοπλακία, η ερυθροπλακία και ο ομαλός λειχήνας.

Για συνεχείς ενημερώσεις εγγραφείτε στο Newsletter του smile-clinic.gr

Κριτικές Google
Alkioni Xristod
Alkioni Xristod

5 out of 5 stars

posted 1 month ago

Εξαιρετικές συμβουλές, πάντα στα πλαίσια του θεμιτού και της επαγγελματικής δεοντολογίας. Ιδιαίτερα άμεσες απαντήσεις, με ευγένεια και σεβασμό. Μακάρι να μπορούσα να βαθμολογήσω με περισσότερα αστέρια.

Μαρια Ματσουκατιδου
Μαρια Ματσουκατιδου

5 out of 5 stars

posted 5 months ago

Πολυ ευχαριστο κλιμα!!!

Magdalena Tsekou
Magdalena Tsekou

5 out of 5 stars

posted 1 year ago

Η αστείρευτη γνώση σε συνδυασμό με την αφιλοκερδή συμβουλευτική περί οποιουδήποτε προβλήματος στοματικής υγείας, σου προκαλεί απλά μεγάλη εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του κου Γιαννακόπουλου.

Follow Us